Categoriearchief: Feestdagen

Luilakbollen, het recept

Luilakbollen, het recept, luilakbollen zijn witte bolletjes die gevuld moeten worden met stroop. Je eet ze met luilak.

Luilakbollen, het recept

Luilakbollen, het recept
Ingrediënten

  • 500 gram bloem
  • 40 gram gist
  • 2,5 dl melk
  • ½ eetlepel zout
  • 1 geraspte citroenschil
  • 60 gram gesmolten boter
  • 20 gram donkere basterdsuiker

Het beslag voor luilakbollen

Maak een gistbeslag van de bovenstaande ingrediënten. Op een warme plek onder een theedoek een uur laten rijzen. Dan:

  • 100 gram rozijnen
  • 100 gram krenten toevoegen

Bolletjes maken, ongeveer 14. Op een ingevet bakblik leggen en weer een ½ uur laten rijzen. Een ei loskloppen en de bolletjes ermee bestrijken. In een superhete oven 20 minuten bakken. (hete luchtoven 225 graden)
De bolletjes eet je met stroop of bruine suiker.

Wat is luilak?

luilak
image-972
Wat is luilak? Luilak wordt gevierd op de laatste zaterdag voor Pinksteren. Het feest heeft niets te maken met het christelijke feest. Luilak heeft overigens met geen enkel godsdienstig feest te maken. Het wordt nog sporadisch gevierd in Noord-Holland en het zijn vooral de jongeren die ’s morgens vroeg de boel op stelten zetten. Verschillende gemeenten proberen de onrust tijdens de Luilak in te dammen met allerlei evenementen en concerten. Tijdens het feest gaat het om de ‘luilak’, de langslaper.

Luilak, beddezak.
Staat om negen uren op.
Negen uren, hallef tien,
heb je die luilak al gezien?.

Het traditionele lied dat bij de viering van Luilak hoort.

Waar komt luilak vandaan?

Luilak ging vaak gepaard met allerlei vernielingen, veel lawaai en verschillende ongeorganiseerde vreugdevuren. De oorsprong van het feest is onduidelijk. Soms worden vergelijken getrokken met een dag als 1 april in enkele gevallen wordt zelfs gewezen op oude Romeinse lentefeesten. Er zijn wel vergelijken gemaakt met het rumoer rond de viering van Pinksteren of het Joodse Leilachfeest. Het feest lijkt misschien wel het meest op het oude dauwtrappen tijdens Hemelvaart.

Het feestje dat Luilak heet

luilak
image-973
Het gaat bij Luilak om de langslapers maar het is door de eeuwen heen vooral een feest voor jongeren geweest. Deze stonden voor zonsopgang op om de buurt wakker te maken met veel lawaai. Op sommige plaatsten werden lege conservenblikjes achter fietsen gebonden. ‘Belletje trekken’ was ook heel populair, zolang het maar lawaai maakte hoorde het bij luilak. Het was een ruw feest waarbij vaak vechtpartijen uitbraken. Soms werd er zelfs ‘fikkie’ gestookt of vuurwerk afgestoken. De meeste gemeentebesturen deden er alles aan om de schade zoveel mogelijk in te dammen. Meestal werden er extra agenten ingezet, in andere plaatsen werden evenementen georganiseerd. Er kwamen markten, popconcerten, filmvoorstellingen en sporttoernooien voor in de plaats.

Wie is de Luilak

Daar ging het uiteindelijk om, wie is de luilak. Langslapers of laatkomers werden voor gek gezet. In Haarlem kreeg de langslaper kleefkruid aan zijn kleding en werd zo door de stad gejaagd. In de Zaanstreek werd de langslaper in een kar vol met brandnetels rondgereden en tenslotte in het water gegooid. Onschuldiger was het gebruik dat de laatste werknemer die op zijn werk verscheen moest trakteren op luilakbollen. Ook thuis was het gebruikelijk om de langslapers de bollen te laten bakken of te laten halen. Luilakbollen zijn witte bolletjes die gevuld moeten worden met stroop.

Dauwtrappen op Hemelvaart

dauwtrappen hemelvaart
image-964
Hemelvaart? Veel mensen bezoeken een kerkdienst op deze dag maar misschien gaan nog wel meer mensen dauwtrappen. Ze pakken de fiets of maken een flinke wandeling in de natuur die nog bedauwd is. Heel dappere mensen trekken hun schoenen uit en lopen op blote voeten door de nog vochtige en koude weilanden. De dauw heeft volgens het volksgeloof genezende krachten.

Dauwtrappen

Dauwtrappen kun je op verschillende manieren doen maar heel vroeger gingen de mensen rond een uur of drie ’s nachts een wandeling maken. Dat wandelen deed je op blote voeten omdat men dacht dat de dauw allerlei kwaaltjes kon genezen. Dauw zou goed helpen tegen allerlei huidaandoeningen maar zou zelfs magische krachten hebben. In Overijssel en Gelderland werd het ook wel ‘hemeltreden’ genoemd en in Holland ‘dauwvaren’. De oorsprong van deze wandeling in de vroege morgen ligt in een heidens verleden. Het staat waarschijnlijk dicht bij het vieren van de Meifeesten, de lente is begonnen en de zomer is in aantocht!

dauwtrappen hemelvaart
image-965
In sommige streken was het dauwtrappen vooral een vrolijk evenement voor de jeugd. In andere dorpen en steden stond iedereen vroeg op om achter de fanfare aan de heilzame werking van de dauw te ervaren. Het moest ook wel vroeg, want men moest voor de kerkdienst wel weer netjes en vooral opgewarmd in de kerkbanken zitten.

Je kunt nu natuurlijk nog steeds dauwtrappen op de vroege ochtend van Hemelvaart. Met een groepje vrienden de natuur in trekken of met een meer georganiseerde tocht meelopen. Die laatste beginnen ook meestal op een meer ‘christelijker’ tijdstip. Veel boswachter begeleiden allerlei wandelingen of fietstochten maar ook veel dorpen en steden organiseren eigen activiteiten.

Hemelvaart, wat vier je met Hemelvaart

hemelvaart
image-958
Hemelvaartsdag vieren christenen veertig dagen na Pasen. De naam zegt al veel, Jezus wordt veertig dagen na zijn opstanding opgenomen in de hemel. De dag werd in de eerste eeuwen van de christelijke kerk tegelijkertijd gevierd met Pinksteren maar in de vierde eeuw kreeg de hemelvaart een eigen dag. Veel mensen bezoeken een kerkdienst op deze dag maar misschien gaan nog wel meer mensen dauwtrappen.

Wat is Hemelvaart

Hemelvaart werd eerst tegelijkertijd met Pinksteren gevierd maar werd later een aparte christelijk feest. Met Hemelvaart wordt herdacht dat Jezus in de hemel werd opgenomen. Jezus liep met zijn apostelen naar een berg even buiten Jeruzalem. Hij vertelt zijn volgelingen dat hij op aarde klaar is en hij stijgt op naar de hemel.‘Toen hij dit gezegd had, werd hij voor hun ogen omhooggeheven en opgenomen in een wolk, zodat ze hem niet meer zagen

hemelvaart
image-959
Maria, hier in het midden is volgens de bijbel niet aanwezig schrijft de apostel Lucas. Op veel oude schilderijen zit of staat Jezus op een wolk boven de apostelen of hij zweeft in de lucht.

De mannen waren verbijsterd en hoewel Jezus had verteld dat ze niet verdrietig moesten zijn waren de meesten dat wel. Jezus had volgens Lucas een duidelijke boodschap achtergelaten , ‘Maar wanneer de heilige Geest over jullie komt, zullen jullie kracht ontvangen en van mij getuigen in Jeruzalem, in heel Judea en Samaria, tot aan de uiteinden van de aarde.’ Het is een opdracht om de wereld in te trekken en het evangelie te verspreiden. De Heilige Geest daalde tien dagen later (met Pinksteren) over de apostelen en zo ontstond de christelijke kerk. De mannen konden ineens in alle talen spreken en hun verhalen in alle landen vertellen.

Pinksteren, wat vier je met pinksteren

pinksteren lente
image-942
Wat vier je met Pinksteren? Pinksteren wordt in de kerk gevierd op de 50ste dag na Pasen. (Hierdoor kunnen Pasen en Pinksteren nooit op 1 dag vallen). In de kerk wordt gevierd dat de Heilige Geest neerdaalde op de apostelen. Het was een voorspelling gedaan door Jezus en kwam als geroepen voor de verwarde leerlingen. Maar Pinksteren is meer, de lente is in aantocht! Jaarmarkten, kermissen, feesten en popconcerten horen ook bij Pinksteren.

Het christelijke Pinksteren

Op de vrijdag voor Pasen (Goede Vrijdag) stierf Jezus aan het kruis. Pasen is het grote feest van de opstandig, Jezus is opgestaan uit de dood. De volgende belangrijke dag is Hemelvaart, Jezus stijgt op naar de hemel. Op de vijftigste dag na Pasen (Pinksteren is afgeleid van het Griekse ‘pentakosta’, 50ste) daalt de Heilige Geest neer op de apostelen. Op schilderijen zie je vaak vlammetjes boven de apostelen verschijnen als een soort kaarsjes. Een duif wordt meestal afgebeeld als een symbool voor de Heilige Geest.

pinksteren duif
image-943
Lucas beschrijft deze belangrijke maar ook verwarrende gebeurtenis in Handelingen: Er verschenen aan hen een soort vlammen, die zich als vuurtongen verspreidden en zich op ieder van hen neerzetten, en allen werden vervuld van de heilige Geest en begonnen op luide toon te spreken in vreemde talen, zoals hun door de Geest werd ingegeven.

Het moet een heel opmerkelijk gezicht zijn geweest. De omstanders waren niet allemaal overtuigd en Lucas schrijft dan ook:Verbijsterd en geheel van hun stuk gebracht vroegen ze aan elkaar: ‘Wat heeft dit toch te betekenen?’ Maar sommigen zeiden spottend: ‘Ze zullen wel dronken zijn.’ De apostelen konden in alle talen spreken en waren zo in staat de belangrijke boodschap van Jezus over de wereld te verspreiden. Met Pinksteren wordt daarom ook wel de geboorte van de christelijke kerk gevierd.

Hoera, het voorjaar!

pinksteren lente bloesem
image-944
Oorspronkelijk was Pinksteren een soort heidens lentefeest en het werd uitbundig in de dorpen gevierd. Aan de goden werd geofferd voor een geweldige oogst en de Pinksterbruiden werden gekozen uit de mooiste meisjes van de streek. Er werd flink gefeest en gedronken, de autoriteiten konden de losbandigheid soms amper aan. Pas aan het eind van de middeleeuwen wordt Pinksteren een officiële kerkelijke feestdag. Al het gevrij, plezier en gedans was de kerkheren een doorn in het oog en ze besloten dat het tijd werd voor meer ingetogenheid. De grote volksfeesten rond de pinksterbruiden verdwenen hierdoor in de loop van de jaren.