Categoriearchief: Feestdagen

Driekoningenbrood, het recept

Op de avond voor Driekoningen werd een brood gegeten waarin een boon of amandel meegebakken werd. Wie de boon vond was de ‘koning’ van de dag en de baas in huis.

Het recept voor Driekoningenbrood

Een Driekoningenbrood begint met het maken van een gistdeeg/beslag:

  • 500 gram bloem
  • 2 dl. lauwe (!!!) melk
  • 2 zakjes gist (is ongeveer 10 gram verse gist)
  • eetlepel suiker
  • beetje zout
  • geraspte schil van 1 citroen
  • 2 dl. melk
  • 100 gram boter
  • 1 eierdooier
  • 75 gram amandelspijs

De bloem samen met het zout en de suiker zeven in een kom en doe de citroenrasp erbij. De gist oplossen in de lauwe melk en de boter in een pannetje verwarmen (hij mag niet bruin worden) en daarna laten afkoelen. In kuiltje in het bloemmengsel maken en daar langzaam de gistoplossing, boter en de eierdooier doorheen kneden. Zorg dat je handen koel zijn, dat kneedt het makkelijkst. Laat het deeg een uur rijzen onder een vochtige theedoek op een warme plek.

Kneed na een uur de amandelspijs door het deeg en vorm er een groot rond brood van. Vergeet niet een witte boon of hele amandel in het deeg te verstoppen! Laat het zeker nog een uur rijzen op een warm plekje onder een vochtige theedoek.

Daarna in een voorverwarmde oven van 200 graden, ongeveer 35 minuten.

Wanneer het brood is afgekoeld kun je er met poedersuiker een kroon op vormen: knip uit een vel papier een kroon, leg de kroon op het brood en strooi ruim poedersuiker over het brood. Daarna haal je de papiervorm weg en heb je een mooie kroon op je brood. (Ster wordt ook vaak gedaan maar er hoort toch echt een kroon op een Driekoningenbrood vinden wij!)

Driekoningen als kinderfeest

Tot in de 18e was Driekoningen vooral een feest voor kinderen vergelijkbaar met Sint Maarten. Kinderen gingen met lampions in de vorm van sterren langs de deuren om snoep te halen, het werd ‘sterzingen’ genoemd. Veel kinderen droegen kronen ter herinnering aan de ‘koningen’. In sommige plaatsen in Nederland worden nog optochten gehouden tijdens Driekoningen. In enkele landen worden Driekoningen nog gevierd als een soort Sinterklaas met cadeautjes voor de kinderen.

Liedje voor het sterzingen:

driekoningen
image-1078
Drie koningen, drie koningen

geef mij een nieuwe hoed.

Mijn oude is versleten
mijn moeder mag het niet weten.

Drie koningen, drie koningen
geef mij een nieuwe hoed.

Ook thuis werd het feest gevierd met een ‘Driekoningenbrood’. Op de avond voor Driekoningen werd een brood gegeten waarin een boon of amandel meegebakken was. Wie de boon vond was de ‘koning’ van de dag en de baas in huis.

Een andere traditie was het grabbelen naar de ‘koningsbrief’, wie de brief uit een grabbelton trok was de baas op de dag van Driekoningen. Een variant hierop was het grabbelen naar beeldjes van de koning met zijn hele hofhouding, het beeldje dat je grabbelde bepaalde je rol van de dag.

Maar in slecht tijden gingen de armen langs de deuren om aalmoezen op te halen. De meesten waren verkleed tijdens het ‘bedelzingen’ en om herkenning te voorkomen droegen ze vaak ook maskers. In tijden van voorspoed namen de kinderen de traditie over of volwassen gingen ‘bedelzingen’ voor een goed doel.

Wat is Driekoningen

Op 6 januari wordt door christenen Driekoningen , Openbaring van de Heer of Epifanie gevierd. In de westerse christelijke traditie wordt het bezoek van de drie ‘koningen’ aan het kind in de stal gevierd, de oosters-orthodoxe christelijke kerk viert op 6 januari de doop van Jezus. Het centrale thema is de ‘ goddelijke openbaring’.

Wat is Driekoningen?

Het verhaal van de ‘koningen’ wordt beschreven in het evangelie van Matteüs (2):

Driekoningen
image-1069
en nu ging de ster die ze hadden zien opgaan voor hen uit, totdat hij stil bleef staan boven de plaats waar het kind was. Toen ze dat zagen, werden ze vervuld van diepe vreugde. Ze gingen het huis binnen en vonden het kind met Maria, zijn moeder. Ze wierpen zich neer om het eer te bewijzen. Daarna openden ze hun kistjes met kostbaarheden en boden het kind geschenken aan: goud en wierook en mirre.

Matteüs beschrijft de komst van magiërs uit het oosten die het Kerstkindje aanbidden en het geschenken geven. Alleen hij beschrijft dit verhaal en noemt ze magiërs, geen koningen. Ook nergens in de beschrijving van Matteüs staat dat het er drie zijn, ze brengen alleen drie geschenken mee: goud, wierook en mirre. Overigens bezoeken de magiërs van Matteüs een huis, geen stal.

Waarom de magiërs juist mirre, wierook en goud meenamen blijft onduidelijk. Goud is kostbaar en zou kunnen wijzen op de ‘Koninklijke’ status van het kind. Wierook ruikt geweldig en de rook stijgt op naar de hemel, een erkenning van de goddelijke status. Mirre werd sinds voorchristelijke tijden al gebruikt om de goden te vereren maar mirre staat vooral voor de sterfelijkheid en de dood. Nog waarschijnlijker is dat hier gewoon de kostbaarste geschenken worden genoemd die men in die tijd kon geven.

driekoningen
image-1070
Driekoningen is op 6 januari

Net zo onwaarschijnlijk als het is dat Jezus op 25 december is geboren, is het dat de Wijzen op 6 januari bij het Kerstkind waren. Waarom werd het dan 6 januari? Kerstmis in december hebben we te danken aan het heidense zonnewendefeest en zo kreeg 6 januari ook een christelijke betekenis. Driekoningen verving het heidense Dertiendag, dat werd altijd rond 6 januari gevierd. Dertiendag was de afsluiting van de Joeltijd en viel dertien dag na het zonnewendefeest.

Wat vier je met Palmpasen?

Wat vier je met Palmpasen? Geen idee? Pasen is vooral een heerlijke brunch, eieren en veel chocolade. Palmpasen is een vrolijke optocht met een palmpasenstok met allerlei lekkers. Maar Pasen is ook een oud feest, een vermenging van christelijke en heidense tradities. Voor wie iets meer wil weten over dit lentefeest beginnen we met Palmpasen. Palmpasen is de laatste zondag voor Pasen. Op deze zondag begint de zgn. Witte Week, de week van Palmpasen tot Pasen.

Wat is Palmpasen

palmpasen
image-1046
In de christelijke kerk wordt de triomfantelijke intocht van Jezus in Jeruzalem herdacht. Buxustakjes worden gezegend als symbolische palmtakken. De takjes worden thuis bij een crucifix geplaatst en brengen geluk. Kinderen lopen in een optocht met palmpasenstokken door de straten.

Met deze zondag begint de Witte Week. In de Witte Week draait het om de laatste week van Jezus. Palmpasen, Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag zijn de belangrijkste dagen in deze week. Palmpasen herdenkt de intocht in Jeruzalem. Witte Donderdag is de herdenking van het laatste avondmaal. De kruisiging wordt herdacht op Goede Vrijdag en op Stille Zaterdag is Jezus naar zijn graf gebracht. Het zijn de dagen voor het grote feest Pasen.

Palmpasen, eindelijk de lente!

Oude heidense feesten werden altijd gevierd rond deze tijd. De zomer kwam er weer aan en die lange donkere winter was bijna voorbij.

pinksteren lente bloesem
image-1047
Grote vuren werden opgestookt om de demonen te verjagen en het huis werd aan kant gemaakt. Paasbest, die uitdrukking is er niet voor niets.

Een belangrijke week in de christelijke kerk begint, een week die verweven is met oude , misschien wel, heidense symbolen. Het is de week voor de opstanding van een goddelijk kind of van de stralende zon die eindelijk weer krachtig wordt. Een vrolijk lentefeest met felgekleurde eieren, heldergroene takken van de buxus en vreugdevuren aan de horizon.

Pasen, wat vier je met Pasen

Wat vier je met Pasen?

Wat vier je met Pasen? Bijna de helft van alle Nederlanders weet niet dat Pasen een christelijke feestdag is. Het is vooral een paashaas en (chocolade)eieren, dat weten we wel. Wat vieren we nu? Pasen is een belangrijke feestdag in de christelijke kerk, misschien wel de allerbelangrijkste. De opstanding van Jezus Christus wordt herdacht. Er zijn twee  paasdagen, de eerste paasdag valt altijd op een zondag. Maar het is ook een oud lentefeest, de donkere winter is bijna voorbij!

Pasen en de verrijzenis

pasen opstanding
image-987
Pasen is de belangrijkste feestdag voor christenen. Jezus is opgestaan uit de dood. Op vrijdag, Goede Vrijdag, was Jezus aan het kruis gestorven en in een grot gelegd. Wanneer gelovigen op zondag het graf bezoeken is het leeg, het grote rotsblok dat de holte afsloot is aan de kant geschoven. Maria Magdalena ziet hem die dag als eerste maar later verschijnt hij ook aan andere gelovigen. De discipelen zijn ronduit sceptisch maar wanneer Jezus ook hier verschijnt zijn ze overtuigd. Met de verrijzenis of opstanding wordt dus de overwinning op de dood bedoeld.

Pasen is ontstaan uit het joodse Pesach, de herdenking van de Exodus uit Egypte onder leiding van Mozes. De kruisiging en opstanding van Jezus vonden waarschijnlijk plaats rond de viering van dit feest waardoor de verschillende tradities en herdenkingen met elkaar versmolten. Na drie eeuwen werden de data van het christelijk Pasen tijdens het Eerste Concilie van Nicea officieel bepaald. Pasen moest worden gevierd op de zondag na de eerste volle maan in de lente waardoor het niet meer samenviel met Pesach dat geen vaste weekdag had. Door deze berekening kan het paasfeest vallen tussen 22 maart en 25 april. De lente begint op 21 maart.

Pasen is een lentefeest

pasen lente
image-988
Pasen is ontstaan in de tijd van het joodse Pesach maar ook uit andere religies kreeg het feest iets mee. Rond deze tijd, het begin van de lente, waren er altijd al grote feesten geweest. Het thema was bijna overal hetzelfde, vruchtbaarheid. Offers werden gebracht aan de grote godinnen zoals Astarte, Aphrodite en de Romeinse Venus. Enorme vuren moesten de demonen van de winter verjagen. De wereld begon er weer groener uit te zien, tijd voor een feest!