De paashaas, waar komt hij vandaan?

Paashaas en Pasen

paashaasPasen is misschien wel het belangrijkste christelijk feest maar wat heeft een paashaas daarmee te maken? In het christelijk verhaal rond Pasen komt echt geen paashaas voor. Waarom dan al die paashazen met Pasen? We gaan proberen een kleine reconstructie te maken van de geschiedenis van de paashaas.

De paashaas bij de Germanen

paashaas met paaseierenAl voor onze jaartelling werden heidense lentefeesten gevierd en Pasen is natuurlijk ook een lentefeest. In één van deze feesten stond de godin Ostara centraal . Ostara was de Germaanse godin van de lente.

Er is een oud verhaal over Ostara waarin ze een meisje helpt dat een ziek vogeltje had gevonden. Ostara verandert het kleine diertje in een haas. Deze haas zou ieder jaar terugkomen om gekleurde eieren te leggen, zo vertelde Ostara het dankbare meisje. Met die gekleurde eieren is natuurlijk gelijk de link gelegd met paaseieren!

Ostara is niet de enige godin die belangstelling had voor hazen. De haas was ook het favoriete dier van de godin Freya. Freya wordt vaak afgebeeld met een haas en vroeger werden hazen aan haar geofferd. Freya was onder andere een vruchtbaarheidsgodin, en de lente en vruchtbaarheid, die twee horen natuurlijk bij elkaar.

De paashaas verstopt paaseieren

paashaas pasenPas na de middeleeuwen wordt het eerste verhaal over de paashaas echt opgeschreven. Het verhaal, geschreven door een Duitse arts, vertelt het verhaal van een haas die gekleurde eitjes verstopt. De Duitse kinderen waren er natuurlijk dol op want niet alleen werden eitjes verstopt, als je goed zocht, kon je ook een cadeautje vinden.

In Duitsland en Zwitserland werd de paashaas al snel een bekende verschijning. En in Nederland? De Nederlandse kindjes moesten nog enkele eeuwen (!) wachten op de paashaas. Pas in het midden van de vorige eeuw begon de paashaas ook rond te springen in Nederland.

De paashaas en Pasen

paashazenHet bovenstaande is misschien een verklaring voor de herkomst van de paashaas maar hoe kwam hij nou terecht in het christelijk Pasen? De paashaas heeft alleen een heidense geschiedenis. Het was niet ongebruikelijk om heidense gebruiken op te nemen in christelijke feestdagen. De kerstboom bijvoorbeeld heeft ook een heidense oorsprong. Dus, de christenen zagen een immens populaire haas en hoewel hij niet paste in het christelijke verhaal, kwaad kon hij ook niet. Zo werd de paashaas ook een bekende verschijning voor christelijke kindjes en dat vonden ze natuurlijk helemaal niet erg!

De concurrenten van de paashaas

pasen haanHet is niet zo dat overal de paashaas werd omarmd, er waren meer dieren en ‘dingen’ die de paaseieren verstopten. In delen van Oostenrijk brengt een paaskip de eieren. Sommige gebieden in Duitsland gaan voor de kraanvogel (we hebben geen idee waarom), anderen voor een vos, een ooievaar of haan.

Katholieke kindjes in Nederland kregen de eieren van de kerkklokken. De klokken vertrokken op Witte Donderdag naar Rome, ze kwamen eerste paasdag terug en strooiden eitjes in de tuin. (De klokken werden vanaf Witte Donderdag niet meer geluid).

Paaseieren, spelletjes!
Wat vier je met Pasen?
Paaseieren, waar komen ze vandaan