Wat is luilak?

luilak
image-972
Wat is luilak? Luilak wordt gevierd op de laatste zaterdag voor Pinksteren. Het feest heeft niets te maken met het christelijke feest. Luilak heeft overigens met geen enkel godsdienstig feest te maken. Het wordt nog sporadisch gevierd in Noord-Holland en het zijn vooral de jongeren die ’s morgens vroeg de boel op stelten zetten. Verschillende gemeenten proberen de onrust tijdens de Luilak in te dammen met allerlei evenementen en concerten. Tijdens het feest gaat het om de ‘luilak’, de langslaper.

Luilak, beddezak.
Staat om negen uren op.
Negen uren, hallef tien,
heb je die luilak al gezien?.

Het traditionele lied dat bij de viering van Luilak hoort.

Waar komt luilak vandaan?

Luilak ging vaak gepaard met allerlei vernielingen, veel lawaai en verschillende ongeorganiseerde vreugdevuren. De oorsprong van het feest is onduidelijk. Soms worden vergelijken getrokken met een dag als 1 april in enkele gevallen wordt zelfs gewezen op oude Romeinse lentefeesten. Er zijn wel vergelijken gemaakt met het rumoer rond de viering van Pinksteren of het Joodse Leilachfeest. Het feest lijkt misschien wel het meest op het oude dauwtrappen tijdens Hemelvaart.

Het feestje dat Luilak heet

luilak
image-973
Het gaat bij Luilak om de langslapers maar het is door de eeuwen heen vooral een feest voor jongeren geweest. Deze stonden voor zonsopgang op om de buurt wakker te maken met veel lawaai. Op sommige plaatsten werden lege conservenblikjes achter fietsen gebonden. ‘Belletje trekken’ was ook heel populair, zolang het maar lawaai maakte hoorde het bij luilak. Het was een ruw feest waarbij vaak vechtpartijen uitbraken. Soms werd er zelfs ‘fikkie’ gestookt of vuurwerk afgestoken. De meeste gemeentebesturen deden er alles aan om de schade zoveel mogelijk in te dammen. Meestal werden er extra agenten ingezet, in andere plaatsen werden evenementen georganiseerd. Er kwamen markten, popconcerten, filmvoorstellingen en sporttoernooien voor in de plaats.

Wie is de Luilak

Daar ging het uiteindelijk om, wie is de luilak. Langslapers of laatkomers werden voor gek gezet. In Haarlem kreeg de langslaper kleefkruid aan zijn kleding en werd zo door de stad gejaagd. In de Zaanstreek werd de langslaper in een kar vol met brandnetels rondgereden en tenslotte in het water gegooid. Onschuldiger was het gebruik dat de laatste werknemer die op zijn werk verscheen moest trakteren op luilakbollen. Ook thuis was het gebruikelijk om de langslapers de bollen te laten bakken of te laten halen. Luilakbollen zijn witte bolletjes die gevuld moeten worden met stroop.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *