Halloween en pompoenen

Halloween en pompoenen. De uitgeholde pompoenen werden hét symbool voor Halloween. Het was een oud gebruik maar oorspronkelijk werd in Ierland een biet gebruikt. In de 17e eeuw wordt de term voor het eerst gebruikt maar dan nog niet als naam voor de lampjes. Ignis fatuus, een mooie naam voor dwaallicht kreeg in Ierland de naam Jack O’Lantern. Het is een flauw schijnsel dat soms boven moerassen en graven te zien is. In Nederland wordt het een dwaallicht genoemd maar de Britten gaven het meer tot de verbeelding sprekende namen: friar’s lantern, will-o’-the-wisp en Jack O’Lantern.

Jack van de pompoenen

De naam van het dwaallicht werd later gebruikt voor de uitgeholde knolrapen die op de avond voor Allerheiligen bij de voordeur werden gezet. Er bestaan verschillende verhalen over de oorsprong van de Jack O´Lantern (en verschillende schrijfwijzen) maar centraal staat altijd Jack.

halloween10
image-180
Jack was een eigenwijze smid die wel van een geintje hield. Op een slechte dag staat Jack op zijn favoriete plekje aan de bar van zijn stamkroeg. De duivel staat plotseling naast hem. Jacks tijd op aarde is afgelopen maar Jack is het daar niet mee eens. Hij vraagt aan de duivel of hij z’n glas leeg mag drinken en de duivel staat dat toe. Wat zou er tenslotte mis kunnen gaan? Jack vraagt de duivel of hij werkelijk zoveel macht heeft als iedereen beweerd. De duivel zegt dat hij alles kan. Jack vraagt of hij zich ook in een shilling kan veranderen. De duivel kan de uitdaging niet weerstaan en een glimmende shilling valt op de bar. Jack pakt snel de shilling in zijn hand waarop een kruisvormig litteken staat. De duivel is machteloos tegen een kruis zoals iedereen weet. Hij troggelt de duivel een extra levensjaar af in ruil voor zijn vrijheid.

Jack doet zijn best maar….

halloween11
image-181
Het jaar daarop staat de duivel weer klaar om Jack op te halen. Het was Jacks bedoeling geweest om het jaar te gebruiken voor wat goede daden maar daar was het niet echt van gekomen. De duivel is niet van plan om Jack dit keer op aarde te laten maar deze wist weer een list te bedenken. Jack weet de duivel in een appelboom te krijgen en snel snijdt hij een kruis in de stam. De duivel zit vast in de fruitboom. De slimme smid wil hem alleen nog uit de boom halen wanneer hij hem nog veel jaren met rust laat. De duivel kan niet anders dan hem dit beloven.

Enkele jaren later sterft Jack. Tot zijn grote plezier staat hij voor de hemelpoort waar de trouwe Petrus staat. Hij komt er alleen niet in! Petrus kon geen greintje goedheid in de smid ontdekken. Jack moet naar de hel. Maar ook de duivel laat hem staan! (Een duivel laat nu eenmaal niet graag met zich sollen.) ‘Hoe moet ik nu verder alleen in het donker!’, riep de angstige Jack. De duivel gooit hem een gloeiend kooltje toe en stuurt hem met zijn kleine lichtje weer de duisternis in. De arme Jack werd een ronddolende ziel in een donkere wereld met een klein gloeiend kooltje. Om zijn lichtje tegen de wind te beschermen, stopte hij het in een uitgeholde raap.

Jack gaat naar Amerika

halloween13
image-182
Het verhaal van Jack kende veel variaties en was razend populair in Ierland en Schotland. Mensen zetten op de avond voor Allerheiligen en Allerzielen een eigen versie van Jacks lichtje bij de deur. Het licht zou het huis beschermen tegen onderwerelds gespuis en tegen de ronddolende ziel van die arme Jack. De Ieren en Schotten gebruikten aardappels en rapen, de Britten vooral grote bieten. Toen de berooide Ieren Halloween in Amerika introduceerden ging men daar al snel een pompoen gebruiken als het lichtje tegen het kwaad.

Zelf een pompoen maken voor Halloween

halloween12
image-183
Rond Halloween zijn er voldoende oranje pompoenen in Nederland en België te koop. Voor het insnijden en uithollen heb je een scherp mes en een lepel nodig. Eerst een kap van de pompoen afsnijden en de vrucht goed uithollen. Daarna moet er natuurlijk nog een gezicht of andere afbeelding uitgesneden worden. Een traditionele Jack O´Lantern heeft twee driehoekige ogen, een iets grotere neus en een grote mond met lange tanden.

Dit vind je misschien ook leuk:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *