Wat is traditionele kerstboomversiering?
Al eens met een rieten kerstbokje in je handen gestaan bij de Ikea of welke woonwinkel dan ook? Wat heeft een geit met de Kerst te maken? Met de christelijk kerk niets, over geiten wordt in de Bijbel niet gesproken maar in het hele hoge Noorden daar was de Joelbok een begrip. Een rondje kerstversiering en we gaan in dit geval voor de traditie. Waarom hangen er wandelstokjes in je boom, waarom al die poppetjes van rustiek stro en die appeltjes en ballen hangen daar omdat?Herdersstafjes
In de Dom van Keulen werd de kerstboom jarenlang versierd met kleine stafjes die de kinderen die meehielpen met de mis of in het kerstspel speelden uit de boom mochten halen. De stafjes verwezen naar de herders in het kerstspel.
Maar de stafjes hebben in de loop van de jaren steeds meer betekenis gekregen. Het wit in de stafjes staat voor reinheid. Ze waren de eerste jaren ook vooral wit, pas veel later kwam de rode kleur erbij. Het later toegevoegde rood staat voor het bloedvergieten en het aantal voor de drie-eenheid. Er staan drie strepen op een stokje. Zo’n stafje is van een herder maar hoort ook bij De Herder (van ons allemaal). Wanneer je het stafje omkeert krijg je een J van Jezus. Zo kom je van eenvoudige herders toch op een heel religieus verhaal.
Appeltjes en koekjes
We nemen ze tegelijkertijd want de oorsprong is vrijwel gelijk. Het gaat om het offeren en of dit nu gezond of zoet is maakt niet uit. Bij heilige bomen werden vruchten gelegd als eerbetoon aan de goden. Toen de kerstbomen nog niet in de kerken waren verschenen mocht het sporadische groen wel versierd worden met enkele appeltjes. Het was een verwijzing naar de boom in het paradijs met die heerlijke appels.
Stro in de boom
Dieren van stro worden in Scandinavië al heel lang gemaakt rond eind december. Soms ook in de vorm van een hoofdkrans met daaraan bengelende dierfiguren. Het had waarschijnlijk allemaal met vruchtbaarheid te maken. De Joelbok die in de boom hangt is een figuur uit de Joeltijd. Meestal wordt hij neergezet als een angstaanjagend en donker figuur. De Joelbok controleerde de offers aan de goden en je kon maar beter zorgen dat deze in orde waren. Ook aan de bok werd geofferd en een man verkleed als Joelbok ging langs de huizen voor drank en voedsel.
Kaarsen en lampjes
Kerst is een feest van LICHT en of je het nu in een christelijk ´licht´ ziet of meer als het einde van een donkere tijd en het begin van weer langere dagen maakt niet uit. Bij kerst horen kaarsen, bij kerst hoort licht. Dat we lichtjes in een boom plaatsen hebben we misschien te danken aan Maarten Luther. Op een dag liep hij door een mooi bos waar de bomen glinsterden van de zon op de besneeuwde takken. Dit wilde hij zijn kinderen laten zien! Thuis plaatste hij enkele kaarsjes in de boom om zijn kinderen te laten genieten van de schittering van het licht op de takken.Notenkrakers
Niets, maar dan ook echt totaal niets hebben de kleine mannetjes met de christelijke kerstgedachte te maken of met alle godenverhalen rond het heidens midwinter. Het meisje Clara krijgt van haar oom als kerstcadeau een notenkraker. In de kerstnacht verandert deze in een sprookjesprins en neemt het meisje mee naar zijn sprookjeswereld. Helaas voor de arme Clara ontdekt ze de volgende ochtend dat het allemaal een droom was. De Notenkraker was een verhaal geschreven door E.T.A.Hoffman maar werd pas bekend door Tsjaikovski die de muziek schreef voor het wereldberoemde ballet.
Piek
Nadat de vierde piek weinig elegant de hele kerst naar de buitendeur had gewezen, (wij kregen die dingen nooit recht op de boom en dat leidde tot hard aanduwen en daar kunnen pieken niet tegen) besloten we dat een piek niet bij ons hoorde en waarom zouden we ook zo’n onding op de boom zetten? Daar is ook geen goed antwoord op te bedenken. Een piek zou kunnen verwijzen naar DE ster die de Wijzen naar het kind loodsten. Sommige pieken zijn rond in het midden en lijken de vorm te hebben van een gespietst appeltje wat weer heidens is. Wij hangen tegenwoordig een kitscherige engel aan het topje en zijn daar heel tevreden mee.
Kerstballen
Kerstballen zijn een goed afweermiddel tegen heksen. De kerstballen gaan terug tot de midwintertijd waarin het geloof in heksen nog hevig aanwezig was. Bij de deur zette je daarom een heksenbal. Dit was een grote spiegelende bal waartegen heksen maar ook andere demonen en trollen niet bestand waren. Heksen kunnen niet tegen hun eigen spiegelbeeld! Een glimmende bal hield ze buiten. Het was ook een prima afweermiddel tegen het ‘boze oog’. De bal spiegelde al het kwaadaardigs weer terug. Een andere verklaring is dat de ballen lijken op glimmende vruchten. Vruchten werden in de midwintertijd aan de goden geofferd.
Copyright ©
EenSpeciaalMoment.
Dit artikel is gepubliceerd op 9 december 2010