Het snoepgoed van 5 december
Speculaas, pepernoten, kruidnoten, marsepein, borstplaat en chocoladeletters horen bij de avond van 5 december. Op 5 december moet in je huis de geur hangen van kaneel, nootmuskaat , amandelen, suiker, anijs en kruidnagel. Een geurexplosie waar we alleen op die avond tegen bestand zijn. De chocoladeletter is alleen in Nederland bekend, Belgische kinderen moeten het zonder doen. Al het snoepgoed wordt al eeuwen gemaakt en traditioneler dan een kruidnoot is amper te vinden. Een rondje Sint-snoepgoed.Speculaas van Sinterklaas
Hollandser kan het niet, een speculaaspop. Speculaaskoeken worden gebakken in speculaasplanken. In de planken worden figuren gesneden, de speculaaskoek is het spiegelbeeld van zo’n afbeelding. De speculaaskoek dankt er misschien wel zijn naam aan. Het Latijnse woord speculum betekent ‘spiegel’, de koek is het spiegelbeeld van de plank. Speculaasvormen snijden was een kunst op zich. Niet alleen werd sinterklaas afgebeeld op de planken maar ook het leven van die tijd. Oude beroepen, molens, kerken en schepen werden net zo vaak uitgesneden en tenslotte als koek gebakken.
Sinterklaas en de liefde van speculaas
Sinterklaas kan een echte Valentijn zijn. Aan het eind van de middeleeuwen bakten veel bakker speciale speculaaspoppen. Deze grote koeken werden ‘vrijers’ of ‘vrijsters’ genoemd. Een jongen bracht een prachtig versierde speculaaspop naar het meisje van zijn dromen. Nam het meisje de pop aan dan beantwoordde ze zijn gevoelens. Brak ze de pop doormidden dan ‘brak’ ze ook het hart van de arme jongen. Waarschijnlijk komt de zegswijze ‘iemand versieren’ ook van deze versierde ´vrijers´.
Kruidnoten en pepernoten
Er is een verschil al zal dat een gemiddeld kind weinig uitmaken. Pepernoten zijn zacht en kruidnoten zijn hard. Meestal strooit Piet met kruidnoten, die naar speculaas smaken. Pepernoten proeven als taaitaai. Piet strooit met pepernoten omdat Sint Nicolaas in een ver verleden een goede daad verrichtte. Sint was bisschop van Myra en maakte op een dag een wandeling door de stad. Bij een huis hoort hij een vader klagen dat hij geen bruidsschat heeft voor zijn drie dochters. Zonder bruidsschat kon er niet getrouwd worden en zag de toekomst er voor de meisjes slecht uit. Sinterklaas pakte enkele goudstukken en strooit ze door het raam naar binnen. De man dolgelukkig en zijn drie dochters kunnen trouwen. Zelf kruidnoten maken is supersimpel en je doet er kinderen een groot plezier mee. De voorbereiding kost misschien een half uurtje en de baktijd is maar een kwartier:
Meng 250 gr. zelfrijzend bakmeel met 150 gr. boter, 125 gr. bruine basterdsuiker, beetje zout, 4 eetlepels melk, 3 theelepels speculaaskruiden en 2 eetlepels stroop. Oven voorverwarmen op 160 °C en een bakblik invetten met een beetje boter. Van het mengsel kleine balletjes maken en deze even platdrukken. Een kwartier in de oven, 5 minuten laten staan in de warme oven en dan af laten koelen buiten de oven. Ze zijn zacht en dat hoort zo. Wanneer de kruidnoten zijn afgekoeld zijn ze hard.
Na een korte baksessie ruikt het hele huis naar Sinterklaas en kunnen de surprises komen!
Marsepein en een varken
Marsepein was net zo goed als een Valentijnskaart, tenminste wanneer je in de 17e eeuw een meisje je eeuwige liefde wilde verklaren dan nam je marsepein mee naar haar huis. Natuurlijk in de vorm van een hart. Het was net als een speculaaspop, wilde ze je liefde niet dan ‘brak’ ze je hart. Europa kende al sinds de middeleeuwen het zoete marsepein maar het werd pas in de 17e eeuw ‘ontdekt’ als suikergoed voor Sinterklaas. Waarom zie je nu al die marsepeinen varkentjes liggen en de etalages? Vaak wordt de verklaring gezocht in de dierenoffers die de Germanen brachten aan hun goden. De kerk zag weinig in deze heidense gebruiken en wist het om te buigen tot iets vrij onschuldigs, een varkentje van marsepein. Het varkentje is niets meer dan een oud en zeer heidens offerritueel.
Chocoladeletters
Een middeleeuwse kloosterleerling leerde het alfabet met letters van brooddeeg. Wanneer hij de letter onder de knie had mocht hij hem opeten. In Nederland werden ook vanaf waarschijnlijk de 16e eeuw letters aan kinderen gegeven. Deze letters waren van koek en later van banket. Pas in de 19e eeuw werden de eerste chocoladeletters geproduceerd. Alleen in Nederland worden letters van chocolade tijdens Sinterklaasavond gegeten. Duitse en Oostenrijkse kinderen eten chocoladeletters op Silvesteravond, oudejaarsavond. Belgische kinderen moeten het zonder de letters van chocolade doen.
Copyright ©
EenSpeciaalMoment.
Dit artikel is gepubliceerd op 19 november 2010